Aile nedir dendiğinde genel olarak '' Aile, evlilik ve kan bağına dayanan; anne, baba, çocuklardan oluşan en küçük sosyal gruptur.'' şeklinde cevap verilir. Geniş aile ise; '' Çekirdek ailenin, dede - büyükbaba, nine - büyükanne, amca, hala vb ile birlikte veya birbirine yakın ortamdaki yaşam biçimidir. '' denir.
İnsan nesli evlilikler aracılığıyla çoğalır, dolayısıyle toplumlar - milletlerde varlıklarını bu evlilikler, aileler aracılığıyla devam ettirirler. Diyebiliriz ki, bir topluma ait tüm temel değerler önce ailede öğretilir.
Aile ilk okuldur; Sevgi, saygı ve biz Çerkeslerde '' xabze '' dediğimiz gelenekler ailede yaşanılarak öğretilir.
Bir toplumda aile fertleri sağlam bağlarla birbirine bağlıysa geleceğe dair ümitler, beklentiler fazlalaşır. Çünkü aile; İnançların - değerlerin- ortak beklentiler doğrultusunda planların yapıldığı mukaddes yerdir. Hiç bir bağ aile bağları kadar güçlü olamaz. Aile bağları karşılıksız sevgi üzerine kuruludur. Bu nedenle '' hiç bir tiran aileye giremez,sızamaz '' denmiştir.
Çerkesler genel olarak geniş aileler olarak yaşarlardı. Büyükbabalar, büyükanneler ailelerin vazgeçilmeziydiler. Thamadelik önce ailede saygın yer edinir sonra toplumda itibarlı yerini alırdı. Saygı - sevgi içiçe geçmiş davranışlar silsilesini oluştururdu. Edep, adap usulleri ailede temel yaşam kaidelerini oluşturuyordu. Kabul etmeliyiz ki aileler huzurluysa onların oluşturdukları toplumlarda huzurla yaşarlar. Çerkeslerdeki sağlam aile yapısı toplumsal uzlaşıya o denli etki ederdi ki, adi suçlar adeta yok denecek kadar az olurdu. Bu sebepledirki Çerkeslerde ( Adiğelerde ) asla hapisane olmamış, fuhuş gibi ifadesi bile yüzleri kızartan suçlar hep istisnai vakıalar olarak kalmıştır.
Aile konusu gerçekten çok önemli ve ısrarla işlememiz gereken konularımız arasında olmalıdır. Modern yaşam tarzı malesef aileyi hedef almaktadır. Çocuklarımızı, gençlerimizi gelenek ve göreneklerimize ( xabze'ye ) uygun yetiştirmek istiyorsak; Ailelerimizi, diri, birlik ve beraberlik içerisinde tutmalıyız. Sevgi - saygı müessesesini güçlendirmeliyiz. İnançla ilgili bilgileri erken yaşta vermeliyiz. Yaşlı - genç ilişkilerini iyi düzenleyerek, kuşak çatışmasının önüne geçmeliyiz. Madem ki Çerkesler geniş ailelerden oluşur; Öyleyse ona uygun tavır ve tutum içerisinde olmalıyız.
Konumuzu Peygamberimiz Hz Muhammed (sav)in bir hadisiyle noktalayalım: “Küçüklerimizi sevmeyen, büyüklerimize saygı göstermeyen bizden değildir.” Vesselam..

